Terugblik 1970 - 2010

Veertig jaar geleden - in het voorjaar van 1970 - is GemeenteBelangen tijdens een bijeenkomst in het voormalige hotel Riche aan de Boulevard opgericht. Het initiatief komt van een groepje Katwijkers die ontevreden zijn over de gang van zaken in de lokale politiek. Ze noemen zich een progressieve coalitie en vragen aandacht voor vernieuwing en verandering en willen meer openheid zodat de commissievergaderingen van de gemeenteraad niet meer achter gesloten deuren plaatsvinden.
Het eerste artikel van het Basisprogramma luidt: ‘Alle geheimzinnigheid moet verdwijnen bij het voorbereiden en het nemen van bestuursbesluiten. B en W brengen hun adviezen en –plannen in de openbaarheid in een beginstadium.’
Ook voorlichting aan burgers staat hoog in het vaandel, zoals blijkt uit artikel 2: ‘Iedere burger moet de weg kunnen vinden in het doolhof van de overheidsdiensten en regelingen. Daarom moet van gemeentewege permanente voorlichting komen via de pers, via eigen publicaties en dmv voorlichtingsbijeenkomsten.’ De nieuwe partij wil ook avondopenstelling van het gemeentehuis en het inspreken van burgers tijdens raadsvergaderingen mogelijk maken.
Op 3 juni 1970 doet GemeenteBelangen mee met de lokale verkiezingen met twee slogans Naar links? Naar rechts? NEE Stem recht door zee Stem GB en met
Gemeentebelangen – uw belangen. De eerste drie kandidaten zijn Jan Riezebosch, Mijntje Ouwehand-Pluimgraaff en Harry van Mierlo. Ze worden alle drie gekozen.

De jaarlijkse ledenvergaderingen worden gehouden in hotel Riche. Op de ledenvergadering van 10 februari 1971 wordt onder andere gesproken over  zondagopenstelling van het zwembad, gevaarlijk geparkeerd staande vrachtwagens en de noodzaak om een modernere opzet van zorg en meer bejaardenwoningen te realiseren. De vergadering constateert dat de inbreng van de nieuwe partij in de raad merkbaar is. Van Mierlo: ‘Er is meer tegenspel en meer openheid heeft ook andere fracties geïnspireerd’.  

Roerige politieke  tijden
 
In de zeventiger jaren beleeft politiek Katwijk turbulente tijden. Binnen bestaande partijen vinden afscheiding en versnippering plaats. In een ingezonden artikel in de Katwijksche Post van 25 april 1974 wordt gesproken over ‘scheuren in het vanouds solide bolwerk van de Katwijkse politiek. Er zijn verbrokkelingsverschijnselen en het totaal biedt een verwarrende aanblik.’ Dit heeft betrekking op versplintering in de CHU en de komst van de eenmanslijst mr. Jan van der Plas. Maar ook GemeenteBelangen krijgt in de beginjaren te maken met een afsplitsing. Enkele leden onder leiding van Riewert Buitendijk richten de lokale VVD op.
De ontwikkelingen in de lokale politiek houden de gemoederen flink bezig. Dat blijkt ook uit de kop van de ingezonden brief Het politiek verdeelde Katwijk die enkele vooraanstaande GB’ers – ondertekend door Wim Stuiver - in april 1974 in de Katwijksche Post plaatsen. Ondertussen komen bij GemeenteBelangen veel adhesiebetuigingen binnen en er zijn dan al bijna 100 leden.
De partij gaat verder als GemeenteBelangen nieuwe stijl en kopstukken bij de verkiezingen in 1974 zijn mr. Jan van der Plas, Harry van Mierlo en Jan de Winter. Het verkiezingsprogramma heeft de slogan: Geef meer ruimte voor iedere burger. De partij komt met twee zetels in de raad. Vanaf de verkiezingen in 1978 vormt GemeenteBelangen samen met D66 een combinatie en in dat jaar haalt de partij wederom twee zetels. De periode 1982 – 1986 vormt echter een dieptepunt met slechts een raadslid, Harry van Mierlo. Maar in 1986 komt de GB/D66 weer terug met twee raadsleden.
Vanaf 1990 gaat het nog beter: drie leden vertegenwoordigen de partij: Harry van Mierlo wordt wethouder en Miep Nagtegaal en Jan Bouw zijn de nieuwe raadsleden.
De verkiezingsleus is: Een helder bestuur in een schoon en veilig Katwijk. Realisering van kinderopvang, versterking van het toerisme en een verantwoorde  ontwikkeling van de nieuwbouwlocaties zijn in deze periode belangrijke speerpunten. Bij de Algemene Beschouwingen 1994 houdt de fractie een pleidooi om de verkeersstructuur in de dan nieuw te bouwen wijk de Zanderij nu het nog mogelijk is aan te passen: ‘Belangrijk uitgangspunt hierbij is dat er om het gevaar van een drukke sluiproute door de wijk te voorkomen geen doorgaande weg moet worden aangelegd. ‘ De fractie stelt dan een alternatief ontsluitingsplan voor dat echter geen raadsmeerderheid krijgt.

Ruimte voor elkaar
Met elkaar leven kan alleen als je elkaar ruimte biedt en voor iedereen in de Katwijkse samenleving moet voldoende ruimte zijn. Ruimte voor elkaar is in 1994 het motto van de campagne waarbij ook tot uitdrukking komt dat GB/D66 een stevig tegenwicht wil bieden tegen de behoudende partijen. Harry van Mierlo beleeft zijn tweede periode als wethouder en in de raad volgt Hans Vingerling Miep Nagtegaal op.
In juni 1994 komt de partij met het initiatief voor een anti-racisme actie, waarbij posters in openbare gebouwen komen te hangen die aangeven dat personen die zich in dat gebouw bevinden, worden verwijderd als ze anderen op grond van ras, herkomst of cultuur discrimineren. De discussie hierover is dan zeer actueel vanwege de komst van een raadslid voor de Centrum Democraten.  
Ook jongerenbeleid blijft een belangrijk aandachtspunt. Vooral in de wijk Hoornes Rijnsoever veroorzaakt de jeugd nogal wat overlast. GemeenteBelangen pleit voor meer samenwerking tussen de diverse stichtingen en koepels, voor een integrale aanpak en meer differentiatie, waarbij onderdak is voor elke jeugdgroep met een eigen leefstijl. De partij maakt zich sterk voor de komst en de verdere ontwikkeling van Scum.
Het Katwijkse JAC met zijn laagdrempelige aanpak biedt aan veel jongeren hulp.Toch willen CDA en RPF in 1995 de subsidie aan het JAC stopzetten. En dit gebeurt ook, ondanks hevige protesten van GB/D66. Aangespoord door jeugdorganisaties en particulieren zet de partij in april 1996 zelfs een financiële actie op om het JAC te kunnen laten voortbestaan. Helaas mag dat niet baten en het JAC moet zijn deuren sluiten.
De zomer van 1995 kent ook andere gevoelige politieke kwesties. Wethouder Ten Hove verbiedt deadmetal bands op te treden in Scum, nadat een lokale krant gewag had gemaakt van het ‘antichristelijke karakter’ dat deze bands zouden hebben.
Het bestuur van GB reageert fel in de media: ‘De plaatselijke overheid mag zich niet bemoeien met de inhoud van het programma, tenzij er gevaar zou zijn voor de openbare orde.’ Van een dergelijk gevaar blijkt echter geen sprake te zijn.
 
GB-acties die meer succes hadden zijn het ontwikkelen van alternatieven voor een betere architectonische beeldvorming in het Havengebied. Drie raadsleden van drie verschillende partijen - onder wie Hans Vingerling - zijn niet tevreden met het plan voor het Havengebied. Op voordracht van deze ‘drie musketiers’ wordt een vormcoördinator aangesteld die een architectonisch masterplan maakt. Om het gebied levendig te maken pleit GB ook voor vestiging van (harde) horeca aan de Zwaaikom.
De achterban wordt op de hoogte gehouden van het politieke reizen en zeilen via het blad Bijpraten dat onregelmatig verschijnt. Vaste rubrieken zijn: Kort geknipt, kort geschoren en de column van Amerik Aigewais. Voor de fractie is het tuinhuis bij de familie De Nooijer aan de Achterweg de vaste vergaderstek.

Bij de verkiezingen in 1998 komt de partij met een nieuwe ploeg; Marcel van Tol en Joke Slings vormen dan de fractie. Katwijk kiest kwaliteit is de verkiezingsleus. Goed tegenwicht bieden aan het behoudende bestuur blijft het kernthema. De nieuwe fractie komt ook met een nieuw geluid. Zo zet GB zich in voor een actief grondbeleid om de overheersende rol van projectontwikkelaars te verminderen en de gemeente de regierol beter te laten vervullen. De partij verzet zich tegen bouwen op de Blekerij en wil de Kwakelwei groen en open houden. De fractie vraagt om een gedegen economisch beleid voor de gemeente, wat pas in 2009 gestalte krijgt. Ook wil GB een breed cultuurbeleidsplan, een gedegen monumentenbeleid en uitbreiding van horeca en evenementen. In 2001 krijgt GB veel respons op hun handtekeningenactie voor een woonzorgvoorziening voor alle gezindten. Dit blijkt – behalve de appartementen op het Zeehosterrein - moeilijk te realiseren, temeer daar de

Tweede partij van Katwijk vanaf 2002
‘Megawinst voor Gemeentebelangen’ kopt het Leidsch Dagblad op maart 2002, de dag na de verkiezingen. En dat nog wel nadat een peiling van dezelfde krant enkele weken daarvoor had uitgewezen dat de partij zou worden weggevaagd. Met vijf raadsleden plus wethouder Joke Slings is de partij nu de tweede partij van Katwijk. Verander Katwijk mee, stem GB is de slogan voor deze raadsperiode. De veranderingen zijn o.a.: de glijdende sluitingstijden in de horeca in het weekend, een actief grondbeleid, monumentenbeleid, meer woningen voor jonge starters, meer evenementen en uitbreiding en een gevarieerder aanbod van uitgaansmogelijkheden voor jongeren. Dit laatste blijkt drie jaar later een struikelblok. In het voorjaar van 2005 besluit GemeenteBelangen uit het college te stappen, omdat de coalitiepartijen niet voldoende willen meewerken aan het realiseren daarvan en Joke Slings treedt daarom af.
De fusie van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg leidt in november van datzelfde jaar al tot nieuwe verkiezingen. De gemeentelijke fusie betekent ook het samengaan van GemeenteBelangen Katwijk en Gemeentebelangen Rijnsburg. Motto van het verkiezingsprogramma voor de nieuwe gemeente is Samen sterker.
GB weet de positie van tweede partij te behouden.  De partij treedt in januari 2006 aan met zeven raadsleden en Hans Vingerling wordt wethouder. In deze periode komt de fractie onder leiding van Esther Schonenberg met veel initiatieven. Enkele aansprekende zijn de geveltuintjes om meer groen in de straten te krijgen, het aanleggen van een parallelweg langs de A44 om de verkeersdruk in Rijnsburg te verminderen, Varend Erfgoed en het instellen van een verkeersveiligheidsaudit bij nieuwbouwlocaties. 

Lange adem nodig voor veranderingen
Leg je het verkiezingsprogramma van 1970 naast dat van 2010, dan constateer je dat die flink wat overeenkomsten hebben. In de eerste plaats valt op dat de speerpunten altijd vernieuwend zijn. Maar het meest opmerkelijke is dat het vaak lang duurt voordat die bereikt zijn. Zo zet de partij zich vanaf de start in voor openingstelling van het zwembad op zondag; dat wordt pas in 2008 gerealiseerd. In het verkiezingsprogramma 1970 wordt al de suggestie gedaan om een netwerk van wijkraden in te stellen. Sinds 2007 zijn die er. Een andere wens uit de beginperiode is het aanstellen van een gemeentelijke ombudsman. In 1995 komt die er. Inwoners die zich slecht behandeld voelen door de gemeente kunnen bij deze onafhankelijke ombudsman terecht. Later wordt deze functie overgenomen door de Nationale Ombudsman. Het economisch beleidsplan is al een wens van GB uit 1998. Anno 2010 is dit beleid nog steeds niet helemaal afgerond. Het blijkt nodig door te zetten en enthousiast aan veranderingen te blijven werken. De titel van het verkiezingsprogramma 2010 sluit daar bij aan met de titel Blijven bewegen.

GB oudste partij van Katwijk?
Voor en vlak na de Tweede Wereldoorlog is of zijn er partijen onder de naam Gemeentebelangen actief geweest. Zo is bekend dat van 1931 tot 1941 D. F. E. Meerburg raadslid was voor een liberale partij. Volgens zijn zoon Arend Meerburg heette die partij Gemeentebelangen. Dat zou kunnen betekenen dat Gemeentebelangen de oudste partij van Katwijk is. Om dit aan te kunnen tonen is meer onderzoek nodig. Overigens bestond in Valkenburg in de tachtiger jaren ook de partij Gemeentebelangen.